Medewerkersparticipatie in Nederland: van STAK naar STAK + opties

In Nederland ontwikkelt financiële werknemersparticipatie zich snel verder dan traditionele bonusregelingen en eenvoudige aandelenuitgiftes. Waar een STAK (Stichting Administratiekantoor) al jarenlang een beproefd instrument is om economisch eigendom te scheiden van zeggenschap in besloten vennootschappen, kiezen steeds meer vooruitstrevende organisaties ervoor om STAK-structuren te combineren met aandelenoptieplannen.

Met deze combinatie krijgen medewerkers niet alleen een economisch belang in het bedrijf, maar ook een duidelijk, toekomstgericht perspectief om mee te profiteren van groei. Tegelijkertijd behouden oprichters en bestuurders grip op governance en besluitvorming. Deze hybride aanpak wint terrein omdat elk instrument een ander doel dient: de STAK structureert eigendom en zeggenschap, terwijl opties zorgen voor langetermijnmotivatie en betrokkenheid. Samen vormen ze een participatiestrategie die werkt voor zowel medewerkers als oprichters. business.gov

Wat een STAK doet — en waarom die nog steeds essentieel is

Een STAK houdt juridisch de aandelen van een onderneming en geeft certificaten van aandelen uit aan medewerkers of andere participanten. Die certificaten geven economische rechten (zoals dividend en waardestijging) maar geen stemrecht. De zeggenschap blijft bij het bestuur van de STAK. Ocorian

Hierdoor kunnen bedrijven economische participatie aanbieden zonder dat zij hun besluitvorming versnipperen over een grote groep aandeelhouders. Dat maakt de STAK bijzonder aantrekkelijk voor middelgrote en grotere BV’s die participatie willen combineren met duidelijke governance.

Kort gezegd: een STAK maakt het mogelijk om economische waarde te delen zonder de bestuurlijke controle uit handen te geven. business.gov

Waarom aandelenopties een STAK versterken

Een STAK werkt goed als medewerkers al certificaten bezitten, maar motiveert minder in de fase vóórdat dat zo is. Aandelenopties vullen dat gat: zij geven medewerkers het recht (maar niet de verplichting) om in de toekomst certificaten of aandelen te verkrijgen, meestal afhankelijk van diensttijd, prestaties of andere mijlpalen.

Daardoor ontstaat een helder groeiperspectief:

• oprichters behouden controle;

• medewerkers bouwen stap voor stap economisch eigendom op;

• beide partijen blijven gericht op duurzame waardecreatie.

Deze combinatie is vooral populair bij startups, scale-ups en innovatieve mkb-bedrijven waar groei belangrijk is, maar governance strak moet blijven. Legal Q

Nederlandse praktijk: Mollie en Triodos Bank als voorbeelden

Hoewel bedrijven zelden publiekelijk hun volledige participatiestructuur delen, zijn er in Nederland wel herkenbare voorbeelden van hoe organisaties eigendom, zeggenschap en betrokkenheid combineren.

Mollie — participatie als groeimotor

Fintechbedrijf Mollie staat bekend om zijn sterke focus op medewerkersbetrokkenheid in een snelgroeiende omgeving. In dat soort groeibedrijven zie je vaak dat een STAK wordt ingezet om eigendom te structureren, terwijl medewerkers via optie- of participatieprogramma’s de kans krijgen mee te groeien met de waarde van het bedrijf.

Bij organisaties als Mollie is het essentieel dat:

• zeggenschap overzichtelijk blijft ondanks snelle groei en internationale expansie;

• medewerkers toch een duidelijke economische prikkel ervaren om bij te dragen aan langetermijnsucces.

De combinatie van gecentraliseerde governance (zoals via een STAK) en individuele groeiprikkels (zoals opties) sluit daar goed bij aan.

Triodos Bank — eigendom in dienst van missie en stabiliteit

Triodos Bank is een ander type voorbeeld: een organisatie waar eigendom niet primair draait om maximale financiële groei, maar om het bewaken van een maatschappelijke missie en langetermijnstabiliteit.

Triodos gebruikt certificering van aandelen om:

• de missie en waarden van de organisatie te beschermen;

• zeggenschap zorgvuldig te structureren;

• toch kapitaal en betrokkenheid van stakeholders mogelijk te maken.

Hoewel Triodos minder op klassieke aandelenopties gericht is dan techbedrijven, laat het wel zien hoe certificering en gescheiden zeggenschap in Nederland worden ingezet om eigendom in lijn te brengen met langetermijndoelen, een filosofie die goed aansluit bij STAK-structuren in commerciële omgevingen.

Samen illustreren Mollie en Triodos twee uitersten van hetzelfde spectrum: snelle commerciële groei versus missiegedreven stabiliteit, beide ondersteund door bewuste keuzes in eigendoms- en zeggenschapsstructuren.

Waarom de combinatie STAK + opties steeds populairder wordt

1. Heldere governance zonder verlies van upside
   Zeggenschap blijft geconcentreerd, terwijl medewerkers economisch kunnen meedelen. Ocorian

2. Flexibele beloning per doelgroep
   Opties kunnen worden aangepast per functie, senioriteit of prestatie; de STAK verzorgt de structurele kant. Legal Q

3. Betere begrijpelijkheid voor medewerkers
   Veel medewerkers begrijpen het idee van “later kunnen meedelen in groei” beter dan direct certificaathouder worden. Round E

4. Fiscale en administratieve flexibiliteit
   Door instrumenten te combineren kunnen bedrijven beter inspelen op veranderende fiscale en juridische kaders. Business gov

Wat betekent dit voor jouw organisatie?

Als je organisatie verder wil gaan dan bonussen of winstdeling en medewerkers écht wil laten delen in de waardeontwikkeling van het bedrijf, kan de combinatie van een STAK en een aandelenoptieplan zeer geschikt zijn.

Het biedt:

• gedeelde economische waarde;

• behoud van bestuurlijke rust;

• en een sterk instrument voor talentbehoud en -betrokkenheid.

Bij Share Council helpen we organisaties bepalen welke vorm van participatie past bij hun cultuur, groeifase en ambities of dat nu een STAK, opties of een combinatie daarvan is.